Artikelen
‘We bouwen een steeds hogere onderhoudsschuld op’
Rudolf Troelstra is systeemmanager groenbeheer bij ProRail. Dit jaar werkt hij veertig jaar aan het spoor. Hij zag de opkomst van de prestatiegerichte onderhoudscontracten en pleit voor een langetermijnvisie bij assetmanagement.
Veertig jaar werken aan het spoor, gefeliciteerd.
‘Dank je! Ik ben begonnen bij de NS, heb toen daarna een spooraannemer gewerkt en werk nu alweer elf jaar bij ProRail. Als je ergens voor gaat, dan ga je ervoor, toch? Ik wil vooral waarde toevoegen en het maatschappelijk belang van werken aan het spoor geeft me extra drive.’
ProRail beheert 10.000 hectare grond, waaronder 5.000 hectare berm. Dat is qua omvang de Utrechtse heuvelrug. Hoe ziet jouw werk eruit?
‘Ik mag daarvoor technisch beleid maken: de regelgeving waaraan dat terrein zou moeten voldoen. ‘Zou’ zeg ik al want de praktijk is weerbarstiger. Onderhoud kost veel geld; de natuur groeit maar door. Hoe ga je zo slim mogelijk om met het groen, gezien het beperkte budget, hoe stel je de juiste prioriteiten? Het technische beleid wordt omgezet in onderhoudscontracten, maar financieel kunnen we niet alles wat moet gebeuren ook laten doen. Dat is de eerste hobbel. De tweede is dat aannemers weer werken met onderaannemers, dus moeten zowel aannemers als wijzelf goed toezien op de naleving van alle gemaakte afspraken.’
Hoe groot zijn de financiële tekorten dan?
‘We hebben meer dan het dubbele nodig van wat we nu te besteden hebben. Groenbeheer gaat over een heel palet aan assets: sloten, bermen met kruidige vegetatie (dat zijn grassen), struiken, bomen, invasieve exoten zoals de Aziatische duizendknoop en fauna. En dat in een veranderend klimaat, wat tot hogere risico’s leidt.’
Je vertaalt beleidskeuzes naar financiële effecten voor de lange termijn. Kun je een voorbeeld geven?
‘Het gaat dan bijvoorbeeld over struikgewas dat uiteindelijk tot een boom uitgroeit, die weer het zicht van de machinist kan belemmeren en de inspecteerbaarheid van het spoor vermindert of zelfs bij een storm kan omwaaien en het spoor kan stremmen. En als je te lang wacht met het kappen van de boom, ontstaat het risico dat er een beschermde vogel in gaat broeden waardoor je meer moet doen dan alleen een kapvergunning aanvragen. Als je zorgvuldig en tijdig groen beheer, blijken de kosten op de lange termijn niet veel hoger te liggen dan als je het minimale doet. Maar we leven in een wereld die gericht is op de korte termijn en pas handelt als er een probleem is ontstaan. De urgentie werd nog niet altijd gevoeld. We besloten daarom om de langetermijneffecten in kaart te brengen.’
Je schetste een aantal scenario’s waaronder ‘Spaarzame Steven’. Kun je uitleggen wat dat inhoudt?
‘Er is nu voor gekozen om alleen het hoogstnoodzakelijke te doen volgens het scenario ‘Spaarzame Steven’. Daarmee bouwen we een onderhoudsschuld op. We zouden eigenlijk meer moeten doen om de situatie stabiel te houden, maar omdat de middelen op zijn, kan het niet anders. Ik onderzoek nu samen met mijn team wat de langetermijngevolgen zijn van die beslissing. Onze directeur assetmanagement wil zicht hebben op wat al het groenbeheer kost over een periode van dertig jaar, inclusief de kosten voor herstelwerk en versnelde veroudering. Dan kan hij hoger management en stakeholders beter informeren over de risico’s en kosten.’
Hoe verhoudt dit zich tot de andere delen van het assetmanagement van ProRail?
‘Ook andere disciplines binnen ProRail als energievoorziening, spoor- en wissels en treinbeveiliging werken aan zo’n meerjarenplan. Binnen ProRail is nu een organisatieomslag gaande om meer risicogedreven te gaan werken. De wens is dat we binnenkort als assetmanagement met een integraal beheerconcept aan de slag kunnen. Dan kunnen we zorgen dat er geen dubbelingen of omissies tussen de disciplines zijn.’
En hoe verhoudt zich dit tot de algehele strategie, de Line of Sight?
‘Als we voor alle disciplines in beeld hebben wat de komende dertig jaar nodig is aan onderhoud, kun je zien wat echt urgent is en weet je beter aan welke knoppen je kunt draaien. De uitdaging is nu om de basisinformatie goed op orde te krijgen. Weten we wat we hebben staan op die 10.000 hectare grond aan bomen, struikgewas, sloten? Dat in kaart brengen vergt veel tijd. Dan pas kun je goed risico’s voor het groenbeheer inschatten. Ik zie de risico’s toenemen, maar we reageren nog incidentgedreven.’
Je werkt nu 40 jaar aan het spoor. Hoe komt het dat er zoveel achterstallig onderhoud is en zo weinig geld?
‘Vijftien jaar terug zijn we begonnen met prestatiegerichte onderhoudscontracten met beperkte scoop. Aannemers gingen het gevecht aan voor de laagste prijs. De nadruk kwam erg op de korte termijn te liggen. Om de prijs te drukken, bespaarden ze ook op de bezetting van hun groenafdeling. Nu zitten we op een ingewikkeld kantelpunt. We moeten met minder geld de steeds hogere onderhoudsschuld beheersen.’
Streamer:
‘We leven in een wereld die gericht is op de korte termijn en pas handelt als er een probleem is ontstaan.’